1880’lerde Arbuckle Bros. Coffee Company Kartları ve Türkiye Hakkında Bilgiler

Share This
Tags

Doç. Dr. Göknur Akçadağ- Nişantaşı Üniversitesi / İstanbul

Amerika’da paketlenmiş kahve satan ilk tüccar olan Arbuckle’in  1880’lerin ortalarından itibaren, Arbuckle Bros. Coffee Company şirketi ile kahve paketlerine reklam kartlarını da koyarak kahve satışları yapmaya başladığı biliyor. Bu, o zamanlar birçok şirket tarafından ürünlerinin erdemlerini anlatmak için kullanılan yaygın bir cihazdı. New York City merkezli Arbuckle Bros. Coffee Co., tüketicileri ürünlerini satın almaya çekmenin bir yolu olarak perakende paketlere resimli premium kartlar yerleştirme fikrini icat etmeseler de fikri mükemmelleştirmişlerdi.  

John ve Charles Arbuckle, 1850’lerin ortalarında kendi adlarını taşıyacak olan kahve işletmesini kurarak, işlerini geliştirmişlerdi. Başlıca markaları Ariosa ve Yuban’dı. Şirket, ticari kartları reklam stratejisinin bir parçası olarak kullanmaya başladığında, mütevazı beklentilerin çok ötesinde başarı elde etmişti. Arbuckle yüzyılın geri kalanında gıda endüstrisine egemen oldu.

Şirket, ürünlerinin bir poundluk paketlerinde ücretsiz resimli kartlar vermeye başlayınca, bu reklam girişimi o kadar işe yaradı. Arbuckle Bros. Coffee Company giderek ABD’nin en büyük gıda işleyicilerinden biri oldu. Kartlar, 50 farklı karttan oluşan setler oluşturmaktaydı. Kartlar mizah, tarih, coğrafya ve yemek pişirme ipuçları gibi birçok konuda hazırlanmıştı. Firma tarafından dağıtılan yaklaşık 1000 farklı kart, Amerikalılara hem kendi ülkelerine hem de dünyaya, geçmişe ve günümüze ufuk açıcı bir bakış sunmaktaydı.

“Illustrations: Street Scene; View of Constantinople; Sophia Church; On the Bosphorus” başlıklı kartın açıklamasında şu bilgiler yer almaktadır.

“Bu şehrin konumu – Boğaz’ın güney girişinin batı tarafında üçgen bir arazi şeridi üzerinde – dünyanın en iyilerinden biridir. Boğaz’ın bir kolu şehrin kuzeyinden geçerek Haliç adı verilen, yüzeyi ve derinliği hattın bin gemisini aşan muhteşem bir liman oluşturuyor. Şehrin duvarları, bazıları on beş yüzyıl önce inşa edilmiş, farklı ve farklı dönemleri temsil eden çeşitli tarzlardadır ve tümü yaklaşık 13 mildir. Orijinal 43 kapıdan sadece 7 tanesi var. Şehrin görünümü çok güzel, kubbe ve minareleri sergiliyor, arkasındaki mezarlıkların karanlık Türk selvileriyle destekleniyor. Ancak iç mekan, sarp dolambaçlı ve bakımsız sokaklarıyla itici.

“Illustrations: Street Scene; View of Constantinople; Sophia Church; On the Bosphorus” başlıklı kartın açıklamasında şu bilgiler yer almaktadır.

II. Muhammed (yazar notu: Fatih Sultan Mehmed) tarafından yaptırılan Saray, üçgen şeklindedir ve çevresi yaklaşık üç mildir, yüksek duvarlar ve kulelerle kapatılmıştır, iç kısmı çeşitli Sultanlar tarafından farklı dönemlerde dikilmiş karmaşık bir bina kütlesidir.

En eski cami, İmparator Justinian tarafından 531 yılında inşa edilen Ayasofya Camii’dir. Kurulumu inanılmaz bir maliyetle yedi buçuk yıl sürmüştü. Şekli, 270 fit uzunluğunda ve 243 genişliğinde, merkezi yerden 180 fit yükseklikte bir kubbe ile örtülü bir Yunan haçı bulunmakta. Yüz inşaat ustasının gözetiminde on bin işçi çalıştırıldı ve tamamlandığında beş milyon dolara mal oldu.

Haliç boyunca uzanan iki tekne köprüsü, Galata’yı İstanbul’a bağlar ve sularda yaklaşık 80.000 kayıktan oluşan bir sistem, zarif ve çok hızlıdır. Kenti çevreleyen uçsuz bucaksız servi ormanları, mezarlıklardan gelen zehirli nefesleri etkisiz hale getirebilecekleri inancıyla dikilmişti.”

Arbuckles tarafından bir reklam ve kupon karşılığı olarak sunulmuş olan ve Arbuckles’ın Ariosa kahvesinin paketleri ve albümün, posta kutusuna ulaşacağı şekilde planlanmış olan kampanyada yer alan albümde 50 kart bulunmaktadır.

“Arbuckles’ Illustrated Atlas Of Fifty Principal Nations of the World” serisinde yer alan illüstrasyonlar içinde Türkiye bölümü de yer almaktadır. Bilgiler aşağıdaki gibidir.

“TÜRKİYE veya Osmanlı İmparatorluğu, Güneydoğu Avrupa, Batı Asya ve Kuzey Afrika’nın bitişik bölgelerinden oluşan Eski Dünyanın en büyük ve en kalabalık devletlerinden biri.

İmparatorluğun temel yasaları Kuran’a dayanmaktadır ve Sultan’ın iradesi, Muhammed dininin kabul edilen gerçeklerine aykırı olmadığı sürece mutlaktır. Yasama ve yürütme yetkisi, Sultan’ın en üst yönetimi altında, iki yüksek devlet adamı, Sadrazam ve “Şeyhül-İslam” tarafından kullanılır. İmparatorluğun tamamı hükümetlere bölünmüş, il ve ilçelere bölünmüştür.

Avrupa Türkiye ekli haritada temsil edilmektedir. Alan, 63.800 mil kare. Nüfus, 4.490.000. Çoğunlukla dağlıktır, ancak zengin bir manzaraya sahiptir; doğurganlığı sınırsızdır ve iklimi bir bütün olarak güler yüzlü ve sağlıklıdır. Ekilebilir arazinin yalnızca küçük bir kısmı ekilmektedir ve tarım sistemi çok ilkeldir. Türk köylüsü çalışkan, cahil ve uysaldır. Başlıca ürünler tütün, her türlü hububat, pamuk, incir, fındık, badem, üzüm, zeytin ve her türlü meyvedir. Kahve, kök boya, afyon ve sakız büyük ölçüde ihraç edilmektedir. Diğer ihraç ürünleri ise yün, ipek, halı, lületaşı, gül yağı, ilaç ve boyar maddelerdir. Yolların ve ulaşım araçlarının yokluğu, tarım ve ticaretin önündeki büyük engellerdir. İmparatorluğun başkenti ve metropolü olan Konstantinopolis, sarayı veya sarayı çok geniş olan Türk Sultanının ikametgahıdır. 344 camiden Konstantinopolis’teki en ilginç olanı, eskiden Ayasofya kilisesi olan camidir.”

Milletlerin spor ve eğlencelerinin anlatıldığı kartlar bölümünde, Türkiye kartında aşağıdaki bilgiler yazılmıştır;

“Türk, Batılı hayal gücümüze birçok çelişkili şekilde resmedildi, ancak bunlardan hiçbiri onu savaş dışında eylemde tasvir etmedi. Şiddetli ve acımasız olarak gösterilir. Türkler zevkini ciddiye alır. Eğlencelerinde ağırbaşlı ve sakindir ve seyirci olmayı tercih eder. Karakter olarak ciddi ve kasvetli, aşırı dindar, ve son derece tembeldir.

Türkler yemekte ağırladıkları ve özellikle misafirlerini onurlandırmak istedikleri zaman, şölen sona erdiğinde onları eğlendirmek için profesyonel hikayeciler, şarkıcılar ve dansçıları görevlendirme adetleri vardır. Bu kıvrak kızların kıvrımlı hareketlerine eklenen ud denilen müzik aletinin yumuşak tonları duyuları büyüler.

Türk kökenli olmasa da, dama veya dama oyunu son derece popüler bir eğlencedir. İki saygıdeğer sakallı şeyhin tahtanın üzerine eğildiğini görmek, sokak manzarasında alışılmadık bir şey değildir. Türkiye’nin en sevilen müzik aleti lavtadır. Bu son derece hoş bir ses, zarif bir görünüm ve büyüleyici ve baştan çıkarıcı bir ton. Armut kesiti şeklindedir ve oryantal güzelliğin ellerine karşı konulmaz bir büyü katar….”

Leave a comment

XHTML: You can use these html tags: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>